Magazin Editor
Magazin Habercisi
Diğer adıyla “Hipertiroid hastalığı” olan hipertiroidi, tiroit bezlerinin genişlemesi ve yuksek miktarda tiroit hormonu (tirotoksikoz) uretmeye başlaması ile ortaya cıkmaktadır. Bu anomali genellikle tiroit bezi loblarının biri ya da ikisinde iyi huylu bir tumor tarafından meydana gelir. Tiroit tumorleri kanserojen olsa da, kedilerde kanser %2- %5 oranlarında gorulur.
Kedilerde Hipertiroidin Belirtileri Nelerdir?
Belirtilerin tumu hipertirodi olan kedilerin tumunde gorulmez, fakat herhangi biri ya da ikisi bir veteriner muayenesinde teşhis edilmiş guclu bir gostergedir. Aşağıdaki belirtilerin hepsi ya da bazıları hipertiroidi kedide bulunabilir:
•İştah artışı
•Acıklanamayan kilo kaybı ya da kas kutlesi kaybı
•Gerginlik ya da sinirlilik
•Sık kusma
•Dağınık gorunumlu tuyler
•İshal
•Aşırı susama(polidipsi)
•Zayıflık
•Letarji(uyuşukluk)
Hipertiroid Nasıl Teşhis Edilir?
Fiziksel Muayene: Veteriner kedinin boyun bolgesini elle muayene eder ve buyuyen bezleri hisseder. Kalp hızı ve kan basıncı ayrıca kontrol edilir.
CBC : Hipertiroidi, CRF (kronik bobrek yetmezliği) ya da karaciğer rahatsızlıkları gibi diğer hastalıkların belirtileri ile karıştırılabileceğinden, bir kan sayımı, tiroit duzeylerini gosteren genellikle T4 tiroit spesifik testle birlikte kullanıldığında, “buyuk resmi” gosterecektir. T4 duzeylerindeki yukselme, genellikle guclu bir şekilde hipertiroidinin teşhisini sağlayacaktır.
Ancak, bazı yaşlı kedilerde “normal” aralığından daha duşuk olabilir ve hala hastalık mevcut olabilir. Şuphe duyduğunuzda, diğer tiroit tarama testleri verilebilir.
Hipertiroidi hastalığı hipertrofik kardiyomiyopati ya da hipertansiyon gibi diğer durumlara zemin hazırlayabildiği icin, kan sayımı, nihai bir tedavi secimi oncesinde bilinmesi gerekli olan, diğer organlar ve kalp ile ilgili bilgileri ortaya cıkaracaktır.
Hipertiroidi Nasıl Tedavi Edilir?
Her biri tiroit bezini normal fonksiyonuna dondurecek olasılık sunan 3 temel tedavi vardır. Her birinin dezavantajı vardır, fakat neyse ki, sahibinin genellikle acil karar vermesi gerekmez.
Anti-Tiroid İlacları
Daha sonra bahsedeceğimiz nedenlerden oturu daima ilk tedavi şeklidir. Verilen tipik bir ilac tiroit hormonlarının uretimini kontrol eden methimazoldur.
Metimazol coğu kediyi iyileştirir, fakat hormon seviyesini kontrol eden duzenli testlerle birlikte, yaşamı boyunca her gun bir ya da iki kez alması gerekir, bu yuzden dozajı ayarlanabilir. Hastalığın başlangıcında kedinin yaşına bağlı olarak en az pahalı olan tedavi yontemidir.
Avantajları
•Noninvazif( mudahalesiz)
•Başlangıc aşamasında nispeten ucuz
•Bobrek yetmezliği ya da hipertrofik kardiyomiyopatisi olan kediler icin tek tedavi yontemi
Dezavantajları
•Bazı kedilerde ortaya cıkan kusma, iştahsızlık, ateş, anemi, uyuşukluk gibi yan etkiler. Nadir gorulen bir yan etki, genelde kulakta ve yuzde dokuntu şeklinde kendini gosteren ilac alerjisidir. Genellikle gorulmemesine rağmen, uzun sureli kullanımda daha ciddi yan etkiler, kemik iliği baskılanması ve karaciğer hasarıdır.
•Sık veteriner takibi gereklidir.
•İlac tumore etki etmez, ancak hastalığı hafifletir.
•Bazı kediler ( ve /veya sahipleri) gunde iki kez ilacı alamaz ve buna bağlı stres diğer fiziksel problemleri şiddetlendirebilir.
Ameliyat
Ameliyat etkili bir tedavidir, ancak “tiroidektomi” adı verilen bu tip cerrahide uzman bir veteriner tarafından yapılması en iyisidir. Ameliyat sadece tek bir tiroit lobu soz konusu olduğunda gereklidir. Bir radyonuklid tarama hastalıklı tiroit dokusunun boyutunu belirlemede ve ameliyatı gerekli olabileceği kedinin boynunda (ya da goğus) bir yerde buyuyen yabancı tiroit dokusunu tespit etmede ameliyat oncesi endikedir.
Hipertrofik kardiyomyopati bazen mevcut olduğundan, bu potansiyel tehlikeli durumu elemek icin tam bir tetkik gereklidir. Hatta ameliyat oncesi 15 gun boyunca kedi anti-tiroit ilaclara devam etmelidir, boylece bobrek fonksiyonları yeniden test edilebilir. Hipertiroidi altta yatan bobrek yetmezliğinin ustunu ortebilir ve ilac, bobrek yetmezliğini ortaya cıkararak tiroit hormonlarını normal seviyeye dondurebilir. HCM( Hipertrofik kardiyomyopati) ya da bobrek yetmezliği olan bir kedi ameliyat icin uygun değildir.
Ameliyatın Avantajları
•Uzun sureli ilac kullanımını ortadan kaldırır
•Radyoaktif İyot Tedavisi (I131) bulunmayan yerlerde tercih edilir
Dezavantajları
•Komşu paratiroit bezinde muhtemel hasar
•Eğer bezlerin her ikisi de sorunluysa, ikinci bir ameliyat gerektirir
•Normal anestezi tehlikeleri
•Eğer tek lob cıkarılırsa, yeniden ortaya cıkma ihtimali muhtemeldir.
•Olası hipotiroidi gelişimi( tiroit takviyeleri ile iyileştirilebilir)
•İlac seceneğinden daha pahalıdır
Radyo İyot Tedavisi
Bulunduğu yerlerde ve kedi sahibinin gucunun yettiği yerlerde, hızla bir tedavi seceneği haline gelmiştir. Radyoaktif iyodinin (R131) tek bir enjeksiyonu deri altına verilir. Madde normal dokuya zarar vermeden ektopik tiroit hucreleri dahil tum hastalıklı dokuyu “bulur” ve yok eder. Kedi veteriner kliniğinde, radyoaktif seviyeleri kabul edilebilir olana kadar, beş gun ile iki hafta arası (eyalet yasalarına bağlı olarak) kalmalıdır. Sahibi bu sure boyunca ziyaret edebilir, ancak bu sadece ozel kurşunlu bir camdan kedilere bakmak şeklinde olabilir.
Kediye, R131 tedavisinden once 15 gun boyunca anti-tiroit ilac da verilir. Cerrahi seceneği ile birlikte hipertrofik kardiyomyopati, bobrek yetmezliği, diyabet ya da herhangi diğer ciddi sağlık durumu olan bir kedi, radyoaktif iyot tedavisi icin uygun değildir.
Avantajları
•%95 Kalıcı tedavi
•Guvenli
•Kedide stresi en aza indirir
•Hicbir ciddi yan etkisi yok
Dezavantajları
•Pahalı (ameliyatla yaklaşık aynı)
•Kedi tedavi oncesi diğer durumlarda sağlıklı olmalı
•Sonradan hipertiroidi gelişme olasılığı mumkun, fakat tiroit takviyesiyle tedavi edilebilir.
I131 Tedavisi Sonrası Kedi Atıklarını Uzaklaştırma Ozel Bildirimi
Kedi dışkı ve idrarının, radyoaktif iyot tedavisini takiben 3 ay suresince radyoaktif olduğu kabul edilir. Kaliforniya Eyalet ve Federal Yasaları surec boyunca kedi dışkısının uzaklaştırılması gerektiğini belirtir.
Yasal Uyarı: Ben bir veteriner değilim. Bu makale kendi araştırmalarınızı yapmak icin bir başlangıc noktası olma anlamı taşır, boylece gerekli olması durumunda bilincli bir karar verebilirsiniz.
Kedilerde Hipertiroidin Belirtileri Nelerdir?
Belirtilerin tumu hipertirodi olan kedilerin tumunde gorulmez, fakat herhangi biri ya da ikisi bir veteriner muayenesinde teşhis edilmiş guclu bir gostergedir. Aşağıdaki belirtilerin hepsi ya da bazıları hipertiroidi kedide bulunabilir:
•İştah artışı
•Acıklanamayan kilo kaybı ya da kas kutlesi kaybı
•Gerginlik ya da sinirlilik
•Sık kusma
•Dağınık gorunumlu tuyler
•İshal
•Aşırı susama(polidipsi)
•Zayıflık
•Letarji(uyuşukluk)
Hipertiroid Nasıl Teşhis Edilir?
Fiziksel Muayene: Veteriner kedinin boyun bolgesini elle muayene eder ve buyuyen bezleri hisseder. Kalp hızı ve kan basıncı ayrıca kontrol edilir.
CBC : Hipertiroidi, CRF (kronik bobrek yetmezliği) ya da karaciğer rahatsızlıkları gibi diğer hastalıkların belirtileri ile karıştırılabileceğinden, bir kan sayımı, tiroit duzeylerini gosteren genellikle T4 tiroit spesifik testle birlikte kullanıldığında, “buyuk resmi” gosterecektir. T4 duzeylerindeki yukselme, genellikle guclu bir şekilde hipertiroidinin teşhisini sağlayacaktır.
Ancak, bazı yaşlı kedilerde “normal” aralığından daha duşuk olabilir ve hala hastalık mevcut olabilir. Şuphe duyduğunuzda, diğer tiroit tarama testleri verilebilir.
Hipertiroidi hastalığı hipertrofik kardiyomiyopati ya da hipertansiyon gibi diğer durumlara zemin hazırlayabildiği icin, kan sayımı, nihai bir tedavi secimi oncesinde bilinmesi gerekli olan, diğer organlar ve kalp ile ilgili bilgileri ortaya cıkaracaktır.
Hipertiroidi Nasıl Tedavi Edilir?
Her biri tiroit bezini normal fonksiyonuna dondurecek olasılık sunan 3 temel tedavi vardır. Her birinin dezavantajı vardır, fakat neyse ki, sahibinin genellikle acil karar vermesi gerekmez.
Anti-Tiroid İlacları
Daha sonra bahsedeceğimiz nedenlerden oturu daima ilk tedavi şeklidir. Verilen tipik bir ilac tiroit hormonlarının uretimini kontrol eden methimazoldur.
Metimazol coğu kediyi iyileştirir, fakat hormon seviyesini kontrol eden duzenli testlerle birlikte, yaşamı boyunca her gun bir ya da iki kez alması gerekir, bu yuzden dozajı ayarlanabilir. Hastalığın başlangıcında kedinin yaşına bağlı olarak en az pahalı olan tedavi yontemidir.
Avantajları
•Noninvazif( mudahalesiz)
•Başlangıc aşamasında nispeten ucuz
•Bobrek yetmezliği ya da hipertrofik kardiyomiyopatisi olan kediler icin tek tedavi yontemi
Dezavantajları
•Bazı kedilerde ortaya cıkan kusma, iştahsızlık, ateş, anemi, uyuşukluk gibi yan etkiler. Nadir gorulen bir yan etki, genelde kulakta ve yuzde dokuntu şeklinde kendini gosteren ilac alerjisidir. Genellikle gorulmemesine rağmen, uzun sureli kullanımda daha ciddi yan etkiler, kemik iliği baskılanması ve karaciğer hasarıdır.
•Sık veteriner takibi gereklidir.
•İlac tumore etki etmez, ancak hastalığı hafifletir.
•Bazı kediler ( ve /veya sahipleri) gunde iki kez ilacı alamaz ve buna bağlı stres diğer fiziksel problemleri şiddetlendirebilir.
Ameliyat
Ameliyat etkili bir tedavidir, ancak “tiroidektomi” adı verilen bu tip cerrahide uzman bir veteriner tarafından yapılması en iyisidir. Ameliyat sadece tek bir tiroit lobu soz konusu olduğunda gereklidir. Bir radyonuklid tarama hastalıklı tiroit dokusunun boyutunu belirlemede ve ameliyatı gerekli olabileceği kedinin boynunda (ya da goğus) bir yerde buyuyen yabancı tiroit dokusunu tespit etmede ameliyat oncesi endikedir.
Hipertrofik kardiyomyopati bazen mevcut olduğundan, bu potansiyel tehlikeli durumu elemek icin tam bir tetkik gereklidir. Hatta ameliyat oncesi 15 gun boyunca kedi anti-tiroit ilaclara devam etmelidir, boylece bobrek fonksiyonları yeniden test edilebilir. Hipertiroidi altta yatan bobrek yetmezliğinin ustunu ortebilir ve ilac, bobrek yetmezliğini ortaya cıkararak tiroit hormonlarını normal seviyeye dondurebilir. HCM( Hipertrofik kardiyomyopati) ya da bobrek yetmezliği olan bir kedi ameliyat icin uygun değildir.
Ameliyatın Avantajları
•Uzun sureli ilac kullanımını ortadan kaldırır
•Radyoaktif İyot Tedavisi (I131) bulunmayan yerlerde tercih edilir
Dezavantajları
•Komşu paratiroit bezinde muhtemel hasar
•Eğer bezlerin her ikisi de sorunluysa, ikinci bir ameliyat gerektirir
•Normal anestezi tehlikeleri
•Eğer tek lob cıkarılırsa, yeniden ortaya cıkma ihtimali muhtemeldir.
•Olası hipotiroidi gelişimi( tiroit takviyeleri ile iyileştirilebilir)
•İlac seceneğinden daha pahalıdır
Radyo İyot Tedavisi
Bulunduğu yerlerde ve kedi sahibinin gucunun yettiği yerlerde, hızla bir tedavi seceneği haline gelmiştir. Radyoaktif iyodinin (R131) tek bir enjeksiyonu deri altına verilir. Madde normal dokuya zarar vermeden ektopik tiroit hucreleri dahil tum hastalıklı dokuyu “bulur” ve yok eder. Kedi veteriner kliniğinde, radyoaktif seviyeleri kabul edilebilir olana kadar, beş gun ile iki hafta arası (eyalet yasalarına bağlı olarak) kalmalıdır. Sahibi bu sure boyunca ziyaret edebilir, ancak bu sadece ozel kurşunlu bir camdan kedilere bakmak şeklinde olabilir.
Kediye, R131 tedavisinden once 15 gun boyunca anti-tiroit ilac da verilir. Cerrahi seceneği ile birlikte hipertrofik kardiyomyopati, bobrek yetmezliği, diyabet ya da herhangi diğer ciddi sağlık durumu olan bir kedi, radyoaktif iyot tedavisi icin uygun değildir.
Avantajları
•%95 Kalıcı tedavi
•Guvenli
•Kedide stresi en aza indirir
•Hicbir ciddi yan etkisi yok
Dezavantajları
•Pahalı (ameliyatla yaklaşık aynı)
•Kedi tedavi oncesi diğer durumlarda sağlıklı olmalı
•Sonradan hipertiroidi gelişme olasılığı mumkun, fakat tiroit takviyesiyle tedavi edilebilir.
I131 Tedavisi Sonrası Kedi Atıklarını Uzaklaştırma Ozel Bildirimi
Kedi dışkı ve idrarının, radyoaktif iyot tedavisini takiben 3 ay suresince radyoaktif olduğu kabul edilir. Kaliforniya Eyalet ve Federal Yasaları surec boyunca kedi dışkısının uzaklaştırılması gerektiğini belirtir.
Yasal Uyarı: Ben bir veteriner değilim. Bu makale kendi araştırmalarınızı yapmak icin bir başlangıc noktası olma anlamı taşır, boylece gerekli olması durumunda bilincli bir karar verebilirsiniz.